Pomiary dobiegometryczne

Wykonywanie pomiarów dobiegometrycznych wynika z konieczności serwisowania maszyn i urządzeń. Każda maszyna powinna mieć wykonane przeglądy pod kątem działania. Wszelkie działania sprawdzające i konserwacje maszyny wykonuje się według harmonogramu konserwacji i przeglądów. Z reguły przeglądy ustala się w oparciu o instrukcje maszyn i dzieli się je na czynności dzienne, tygodniowe, miesięczne, półroczne, roczne i wieloletnie. Jest to uzależnione od wytycznych producenta i intensywności eksploatacji maszyny. Sprawdza się wtedy elementy mechaniki, elementy zużywające się. Obowiązkiem użytkownika maszyn jest również sprawdzanie elementów maszyny związanych z bezpieczeństwem.

Większość tych elementów wymaga sprawdzenia codziennego, przed uruchomieniem maszyny, tak jak np. sprawdzenie działania wyłączników awaryjnych, wyłączników krańcowych, zadziałania kurtyn i skanerów. W niektórych przypadkach nie jest to możliwe, na ciągłość produkcji, na technologię, której nie możemy przerywać ze względu na bardzo kosztowne straty materiałowe. W takich sytuacjach ustala się inne terminy sprawdzania elementów bezpieczeństwa i sposób ich wykonania, ponieważ bezpieczeństwo pracowników zawsze musi być priorytetem.

Jednym z elementów istotnych, jeśli chodzi o działanie układów bezpieczeństwa jest umiejscowienie kurtyn i skanerów względem elementów niebezpiecznych. Trudne do wykonania byłoby wykonywanie tych pomiarów za każdym razem przed rozpoczęciem pracy, więc praktykowany jest dłuższy czas nietestowania tych zabezpieczeń. Zawsze zakłada się podczas projektowania maszyn jakiś margines bezpieczeństwa, który chroni pracowników
i pozwala na niewykonywanie pomiarów codziennie, bo jest to zbyt kosztowne i kłopotliwe. Jednakże nie można stwierdzić, że nie trzeba kontrolować czasu dobiegu maszyny okresowo, skoro producent maszyny ustawił środki ochronne we właściwej odległości.

Konieczność przeprowadzania pomiarów dobiegometrycznych wskazuje bezpośrednio norma IEC62046.

W polskim prawie i normach jest wiele przepisów wskazujących na konieczność sprawdzania elementów związanych z bezpieczeństwem:

1. Kodeks Pracy art. 215;
2. PN-EN ISO 13855 Bezpieczeństwo maszyn -- Umiejscowienie wyposażenia ochronnego ze względu na prędkości zbliżania części ciała człowieka;
3. Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596 - Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy. - §27, § 11.;
4. Dz.U. 2005 nr 259 poz. 2170 - Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa - §29.1, § 31.1b;
5. PN-EN 61496-1:2007 – Bezpieczeństwo Maszyn – Elektroczułe wyposażenie ochronne – Część 1: Wymagania ogólne i badania;
6. Dz.U. 1997 nr 129 poz. 844 - Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. - §40.1;
7. DYREKTYWA 2006/42/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 17 maja 2006r. w sprawie maszyn pkt 1.4.1.
    

Wykonywanie takich pomiarów jest konieczne ze względu na to, że w ciągu roku może dojść do kilku zdarzeń mogących spowodować, że czas zatrzymania maszyny znacznie się wydłuży
co może spowodować wypadek:

• manipulacje przy sterowaniu maszyny;
• próby zwiększania prędkości maszyny;
• próby skracania cyklu pracy;
• zużywanie się łożysk;
• zacieranie się zaworów;
• zagięcia przewodów pneumatycznych i hydraulicznych;
• zużycie kondensatorów w serwach i falownikach;
• zużycie układów elektronicznych w kurtynach i skanerach;
• zacieranie się styczników i przekaźników.

Zaleca się również by pomiary dobiegometryczne były wykonywane po każdej ingerencji w maszynie, która mogłaby mieć wpływ na czas zatrzymania maszyny. Coraz częściej Inspekcja Pracy jak i Sądy po wypadkach poruszają kwestie badania czasów zatrzymania maszyn w przypadku stosowania osłon z wyłącznikami krańcowymi bez ryglowania, ponieważ po otwarciu również następuje hamowanie maszyny i teoretycznie możliwy jest kontakt z elementem w ruchu. Badania takie wykonywane są również raz w roku.

Pomiar wykonywany przez naszą firmę polega na zmierzeniu z użyciem specjalistycznego urządzenia czasu zatrzymania napędu maszyny. Badanie to wykonywane jest za pomocą enkodera 12 bitowego po przecięciu np. kurtyny fotooptycznej. Określenie tego czasu jest niezbędne do zastosowania właściwej odległości kurtyny od elementów napędowych. Czas zatrzymania maszyny mierzy się również w przypadku skanerów laserowych, oburęcznego sterowania i osłon blokowanych, nieryglowanych. Istotą tych pomiarów jest to, by np. po przecięciu wiązki bariery bezpieczeństwa napęd zdążył się zatrzymać, zanim operator zdąży tam włożyć ręce.